Umowa o dzieło

Umowa o dzieło jest umową rezultatu — liczy się konkretny, sprawdzalny efekt pracy, a nie sam proces jej wykonywania. To forma z najmniejszym zakresem ochrony socjalnej, bo zasadniczo nie podlega ubezpieczeniom społecznym.

Definicja

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający — do zapłaty wynagrodzenia. Umowa o dzieło jest umową skutkującą osiągnięciem konkretnego, sprawdzalnego rezultatu — np. wykonanie szafy wnękowej, namalowanie obrazu, napisanie raportu.

Podstawa prawna

Kodeks cywilny, art. 627 i następne.

Kluczowe cechy

• przedmiotem umowy jest konkretny rezultat (dzieło), nie sam proces pracy,
• wykonawca ma swobodę i samodzielność w sposobie realizacji dzieła,
• charakter jednorazowy — wykonanie dzieła jest zamknięte terminem, umowa nie jest trwałym stosunkiem prawnym,
• umowa odpłatna, ale bez gwarantowanego minimalnego wynagrodzenia — wysokość ustalają strony.

Ustalanie wynagrodzenia

Jeśli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani sposobu jego ustalenia, przyjmuje się zwykłe wynagrodzenie za dzieło danego rodzaju. Jeśli i tego nie można ustalić, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy i innym nakładom wykonawcy.

Odstąpienie od umowy — kiedy możliwe

• gdy zachodzi konieczność znacznego podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego (zamawiający płaci wtedy odpowiednią część wynagrodzenia),
• gdy wykonawca opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła i prawdopodobnie nie zdąży go ukończyć w terminie,
• gdy wykonawca realizuje dzieło w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową.

Umowa o dzieło a ubezpieczenia społeczne

Osoba wykonująca umowę o dzieło zasadniczo nie podlega ubezpieczeniom społecznym — nie są odprowadzane składki emerytalne, rentowe, wypadkowe czy chorobowe. Wyjątek: jeśli między stronami umowy o dzieło istnieje już stosunek pracy, albo pracownik zawiera umowę o dzieło z innym podmiotem, ale wykonuje dzieło na rzecz swojego pracodawcy — wtedy umowa o dzieło podlega składkom na ubezpieczenie społeczne.

Najczęstsze błędy i spory

Najczęstszym błędem jest zawieranie umowy o dzieło dla prac, które w rzeczywistości są czynnościami powtarzalnymi, ciągłymi i nadzorowanymi — czyli mają cechy stosunku pracy albo umowy zlecenia, nie umowy o dzieło. Umowa o dzieło wymaga konkretnego, jednorazowego rezultatu; jeśli praca polega na stałym, powtarzalnym wykonywaniu czynności (np. codzienne wprowadzanie danych), taka kwalifikacja jest ryzykowna i może być zakwestionowana przez ZUS lub PIP.